Bài 02: Biến - các kiểu dữ liệu - các toán tử trong python

Trước khi vào bài tôi xin nhắc rằng nếu bạn chưa biết cách sử dụng trình editor của Python thì quay lại bài "Hướng dẫn cài đặt python" để xem nhé.

Có lẽ khi bạn bắt đầu học Python thì tôi tin rằng bạn đã từng học qua một số ngôn ngữ lập trình khác nên tôi sẽ không trình bày sâu các câu hỏi như "toán tử là gì?", "biểu thức là gì?", "toán hạng là gì?". Nếu bạn chưa biết thì có thể tham khảo bài viết "toán tử và biểu thức trong php".

1. Ghi chú (Comment) trong python

Như ta biết, phần ghi chú là những đoạn mã mà trình biên dịch sẽ bỏ qua trong quá trình biên dịch chương trình, những đoạn mã này nhằm mục đích diễn giải chức năng của đoạn code nào đó và thường được sử dụng rất nhiều để ghi chú lại nhũng phần the, chốt của đoạn code.

Trong Python để khai báo là chuỗi ghi chú thì ta có 2 cách:

  • Cách 1: Sử dụng dấu # dành cho ghi chú 1 dòng
  • Cách 2: Sử dụng dấu ''' nội dung ghi chú''' để bao quanh nội dung cần ghi chú lại (có thể 1 hoặc nhiều dòng). Tuy nhiên cách này không phải lúc nào cũng hoạt động (do hệ điều hành hoặc phiên bản) nên không nên sử dụng.

Ví dụ: 

>>> # This is  comment
>>> print("This is not a comment")
This is not a comment

Ở dọng lềnh thứ nhất tôi sử dụng dấu # nên nó hiểu là comment nên không biên dịch. Ở dọng thứ hai tôi dùng lênh print để in một chuỗi ra ngoài màn hình (không phải comment nên được biên dịch và xuất hiện ở dòng thứ 3)

2. Các kiểu dữ liệu trong Python

Trong Python có các kiểu dữ liệu căn bản thông dụng sau đây:

  • Kiểu số - Number: 123456789
  • Kiểu chuỗi - String: "Hello"    "It's me"     '"OK"-he replied'
  • Kiểu bộ - Tuple: (1, 2.0, 3)   (1,)    ("Hello",1,())
  • Danh sách - list: [4.8, -6]    ['a','b']
  • Từ điển - dictoinary:
     {"Hanoi":"Vietnam", "Haiphong":"Vietnam", "Hochiminh":"Vietnam", "Netherlands":"Amsterdam", "France":"Paris"}

3. Khai báo biến trong python

Để khao báo biến trong Python ta dùng cú pháp tenbien = giá trị

Ví dụ: 

>>> name = 'Nguyen Van Cuong'

Một số lưu ý khi khai báo biến:

  • Biến không được chứa chữ số đầu tiên
  • Biến không được chứa khoảng trắng
  • Biến không được là chữ có dấu (Tiếng Anh)

3. Các toán tử trong python

Phéo Toán Ký Hiệu Diễn Giải Ví Dụ
Số Mũ ** Dùng để xác định số mũ của một chữ số 5 ** 3 = 125
Chia / Phép chia hai số 10  /5 = 2
Nhân * Phép nhân hai số 7 * 7 = 49
Chia Lấy Nguyên // Chia lấy kêt quả số nguyên 14 // 3 = 4
Chia Lấy Dư % Chia lấy phần dư 14 % 3 = 2
Phép Cộng + Cộng hai số 4 + 9 = 13
Phép Trừ - Trừ hai số 20 - 11 = 9

Có một điều lưu ý dành cho bạn là phải phân biệt được hai toán tử chia lấy nguyên (//) và chia bình thường (/):

  • Phép chia lấy nguyên luôn trả về số không dư
  • Phép bình thường kết quả trả về có thể bị lẽ (có dư)

Đối với phép nhân (*) ta có thể lấy chuỗi nhân với một số (n) bất kì và kết quả là chuỗi đó sẽ double n lần. Ví dụ:

>>> name = "cuong"
>>> print(name * 3)
cuongcuongcuong

4. Bài tập thực hành Python

Đề bài: In ra thông tin cá nhân gồm: Tên, tuổi, địa chỉ, giới tính, chỗ ở hiện tại của bạn

Hướng dẫn: Để giải bài này ta sẽ dùng lệnh print để in giá trị ra màn hình, cú pháp như sau: print("Nội dung").

Bài giải:

Bước 1: Bật chương trình Python 3.4.2 Shell lên, giao diện như sau:

giao dien python

Bước 2: Tạo mới một file bằng cách chọn File -> New file (hoặc nhấn Ctrl + N), sau đó bạn lưu lại với tên là 'chuong_trinh_dau_tien.py'. Giao diện sẽ như sau:

new file python

Bước 3:  Nhập đoạn code sau vào file vừa tạo ở bước 2

print("Tôi tên là Nguyễn Văn Cường" )
print("Hiện đang sống tại HCM")
print("Tôi sinh năm 1990 và năm nay tôi 24 tuổi")
print("Hiện có 1 vợ và 1 con")

Bước 4: Bạn nhấn F5 để chạy chương trình và xem kết quả.

chay chuong trinh python dau tien

5. Lời Kết

Như vậy nhìn chung ta có thể thấy Python tựa tựa javascript đó là việc khai báo biến kiểu gì thì phụ thuộc vào kiểu giá trị của nó chứ không cần xác định lúc khai báo như C, C++. Ngoài ra các kiểu dữ liệu Dictoinary ta thấy giống chuỗi json (object) trong js, kiểu List giống array, ... 

Trong bài này ta chưa có nhiều bài tập lắm, bài tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu một số lệnh nâng cao trong Python nhé.

Nguồn: freetuts.net

Profile photo of adminTheHalfHeart

TheHalfHeart

Có sở thích viết tuts nên đã từng tham gia viết ở một số diễn đàn, đến năm 2014 mới có điều kiện sáng lập ra freetuts.net. Sinh năm 90 và có 1 vợ 2 con, thích ca hát và lập trình.

ĐĂNG BÌNH LUẬN: Đăng câu hỏi trên Facebook để được hỗ trợ nhanh nhất.