LÝ THUYẾT ĐẠI SỐ
Tập hợp, phần tử của tập hợp Cách tìm ước và bội của số nguyên (ước chung và bội chung) Số hoàn hảo là gì? Nó có phải là số hoàn thiện? Số chính phương Cách giải phương trình bậc nhất một ẩn (ax + b = 0) Cách giải phương trình bậc nhất hai ẩn ax + by = 0 Cách giải phương trình bậc hai một ẩn ax^2 + bx + c = 0 Bảng cửu chương cộng trừ nhân chia và các mẹo ghi nhớ Cách tính giá trị tuyệt đối của một số (số thực, số hưu tỉ) Bảng đổi đơn vị đo độ dài và cách quy đổi cực chính xác 1dm bằng bao nhiêu cm 1 ha bằng bao nhiêu m2? Quy đổi ha sang km2, sào, mẫu, công đất Tiệm cận ngang Tiệm cận đứng của đồ thị hàm số Công thức đạo hàm Tính bằng cách thuận tiện nhất Cách tính phần trăm đơn giản áp dụng cho mọi bài toán tính tỉ lệ Số hữu tỉ là gì? Số thực là gì? Cách biểu diễn trục số thực trong toán học Danh sách 7 hằng đẳng thức đáng nhớ (Ghi lại kẻo quên) Cách tìm tập xác định hàm số mũ Cách tìm tập nghiệm của bất phương trình Kiến thức 3 đường conic (Elip, Hypebol, Parabol) và các dạng bài tập Định lý cosin, các hệ quả quan trọng và bài tập áp dụng Công thức logarit lớp 12 cơ bản - nâng cao kèm bài tập Đại lượng tỉ lệ thuận Tổng hợp công thức lượng giác Tích vô hướng, tích có hướng Số phức là gì? Tính chất, cách tính và tổng hợp bài tập Cách Rút gọn biểu thức Đề thi Toán lớp 4 học kì 2 Bất đẳng thức Cosi: Công thức, hệ quả và các bài tập Đề thi toán lớp 2 học kì 2 Cách tính delta, delta phẩy và một số bài tập áp dụng Bảng nguyên tử khối hóa học chuẩn và đầy đủ nhất Tập hợp Số tự nhiên Hệ thập phân Tập hợp con Dấu hiệu chia hết cho 2 Dấu hiệu chia hết cho 3
CÁC CHỦ ĐỀ
BÀI MỚI NHẤT
MỚI CẬP NHẬT

Đại lượng tỉ lệ thuận và các dạng toán thường gặp

Bài này sẽ định nghĩa khái niệm đại lượng tỉ lệ thuận là gì? Các dạng toán thường gặp và phương pháp giải các dạng bài tập đó.

test php

banquyen png
Bài viết này được đăng tại freetuts.net, không được copy dưới mọi hình thức.

Tỉ lệ thuận là kiến thức phổ thông, nó giúp ta biết được một giá trị A có tỉ lệ thuận với giá trị B hay không, và giá trị tỉ lệ là bao nhiêu.

I. Định nghĩa về đại lượng tỉ lệ thuận

Ví dụ 1: Một chiếc xe máy đi từ nhà lên thành phố thì mất 1 giờ (t) với vận tốc đều của chiếc xe là 30km/ giờ (v). Quãng đường (s) từ nhà lên phố là bao nhiêu?

Bài giải:

Bài viết này được đăng tại [free tuts .net]

Quãng đường từ nhà lên phố là:

(! s=v \times t= 30 \times 1= 30 km !)

Ví dụ 2: Khối lượng m (kg) theo thể tích V (m3) của thanh kim loại đồng chất có khối lượng riêng D (Kg/ m3) ( D là một hằng số # 0 )

Bài giải:

(! m= D \times V !)

Nhìn vào hai ví dụ trên ta thấy đều có điểm giống nhau đó là: Đại lượng này bằng đại lượng kia nhân một hằng số khác 0.

Vậy chúng ta có định nghĩa về đại lượng tỉ lệ thuận như sau:

Nếu đại lượng y liên hệ với đại lượng x theo công thức y=kx ( với k là một hằng số khác 0 ) thì ta nói y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k.

Ví dụ 3: Cho biết y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ (! - \frac{3}{5} !). Hỏi x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ nào?

Bài giải:

Vì y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ (! - \frac{3}{5} !) nên:

(! y = - \frac{3}{5}x \Rightarrow x = y \div \frac{-3}{5} \Rightarrow x = \frac{-5}{3}y !)

Vậy x tỉ lệ thuận với y theo tỉ lệ (! - \frac{5}{3} !)

Chú ý: Khi đại lượng y tỉ lệ thuận với đại lượng x thì x cũng tỉ lệ thuận với y và ta nói hai đại lượng đó tỉ lệ thuận với nhau. Nếu y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ k ( khác 0) thì x tỉ lệ thuận với y theo hệ số tỉ lệ 1k.

II. Tính chất đại lượng tỉ lệ thuận

Đối với hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau chúng có tính chất sau:

  • Tỉ số hai giá trị tương ứng của chúng luôn luôn không đổi
  • Tỉ số hai giá trị bất kì của đại lượng này bằng tỉ số hai giá trị tương ứng của đại lượng kia

Ví dụ: Cho bảng dữ liệu sau.

x x1=3 x2=4 x3=5 x4=6
y y1=6 y2=? y3=? y4=?

a) Xác định tỉ lệ y với x

b) Thay vào mỗi dấu ? là một số thích hợp

Bài giải:

a) Vì x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau nên

(! y1 = k.x1 \Rightarrow k = \frac{y1}{x1} = \frac{6}{3} = 2 !)

Vậy tỉ lệ của y với x = 2.

b) Vì tỉ lệ của y với x = 2 nên ta có bảng số thích hợp sau:

x x1=3

x2=4

x3=5

x4=6

y

y2=6

y2=8

y3=10

y4=12

III. Các dạng toán về đại lượng tỉ lệ thuận

Dạng 1: Nhận biết hai đại lượng là tỉ lệ thuận

Phương pháp để thực hiện dạng toán này đó chính là phải dựa vào bảng giá trị để nhận biết chúng có tỉ lệ thuận với nhau hay không ta tính tỉ số (! \frac{y}{x} !), nếu cho cùng một kết quả thì chúng tỉ lệ thuận với nhau.

Ví dụ: Cho bảng sau và cho biết x, y có tỉ lệ thuận với nhau hay không?

x x1= -2 x2=8 x3=10
y y1= -4 y2=16 y3=20

Bằng cách lập tỉ lệ chúng ta có

(! \frac{x1}{y1} = \frac{-2}{-4} = \frac{1}{2}; \frac{x2}{y2} = \frac{8}{16} = \frac{1}{2}; \frac{x3}{y3} = \frac{10}{20} = \frac{1}{2} !)

Vậy:

(! \frac{x1}{y1} = \frac{x2}{y2} = \frac{x3}{y3} = \frac{1}{2} !)

Vậy x và y tỉ lệ thuận với nhau.

Dạng 2: Tính hệ số tỉ lệ, biểu diễn x theo y, tìm x khi biết y và ngược lại

Đối với dạng toán này, chúng ta sử dụng các phương pháp sau:

Để biết được mối quan hệ giữa x và y ta có k=yx, sau khi tìm được k, ta thay vào biểu thức y=k.x, và ngược lại.

Ví dụ: Cho x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận. x=4 và y=8

a) Tìm hệ số tỉ lệ y với x

b) Hãy biểu diễn y theo x

c) Tính x khi y=32

Bài giải:

a) Hệ số tỉ lệ y với x là (! k = \frac{y}{x} = \frac{6}{3} = 2 !)

b) Vì k= 2 nên y= 2x

c) Với (! y = 32 \Rightarrow 32 = 2x \Rightarrow x = 32 \div 2 = 16 !)

Dạng 3: Hoàn thành bảng số liệu khi cho y và x là hai đại lượng tỉ lệ thuận

Đối với dạng toán này chúng ta áp dụng phương pháp sau:

  • Tính k và biểu diễn x theo y hoặc ngược lại
  • Thay các giá trị tương ứng

Ví dụ: Cho biết x và y là hai đại lượng tỉ lệ thuận. Điền số thích hợp và chỗ trống sau:

x 3 5 7 9
y 15

Vì x và y là tỉ lệ thuận nên: (! y= k \times x !)

Dựa theo bảng số liệu đã cho khi x=5 và y=15, ta có (! k = \frac{y}{x} = \frac{15}{5} = 3 !)

Vì y và x tỉ lệ thuận với nhau và có tỉ lệ là 3 nên ta có bảng sau:

x 3 5 7 9
y 9 15 21 27

Dạng 4: Cho x tỉ lệ thuận với y, y tỉ lệ thuận với z, tính hệ số tỉ lệ và mối quan hệ giữa x và z.

Đối với dạng toán này chúng ta biểu diễn x theo y, y theo z, rồi thay y vào biểu thức để tìm mối quan hệ giữa x và z.

Ví dụ: Cho x và y tỉ lệ thuận với nhau với tỉ số k= 5, y tỉ lệ thuận với z có tỉ số là k= 7. x có tỉ lệ thuận với z không? Tỉ số của chúng bằng bao nhiêu?

Bài giải:

Theo đề bài, ta có:

  • x tỉ lệ thuận với y, k=5x = 5y (1)
  • y tỉ lệ thuận với z, k=7 y= 7z (2)

Thay thế y ở phương trình (2) vào phương trình (1)

Ta có: x= 5y =5.(7z)=35z

Vậy x tỉ lệ thuận với z

Tỉ số k= 35

Dạng 5: Toán đố về đại lượng tỉ lệ thuận

Chúng ta sẽ dùng phương pháp sau để thực hiện

  • Ta lập tỉ số đối với bài toán có hai đại lượng
  • Ta gọi các giá trị cần tìm rồi đưa về dãy tỉ số bằng nhau để giải nếu bài toán chia số phần.

Ví dụ: Thay cho việc đo chiều dài các cuộn dây thép thì người ta thường cân chúng. Cho biết mỗi mét dây nặng 25 gam. Giả sử x mét dây nặng y gam, hãy biểu diễn y theo x.

Bài giải:

Vì chiều dài của cuộn dây thép tỉ lệ thuận với chiều dài của cuộn dây nên y=k.x.

Theo đề bài ta có cứ 1 mét dây thì sẽ nặng 25 gam. Thay vào công thức, ta được:

(! 25=k.1 \Rightarrow k=25 !)

Vậy (! y = 25x !)

Bài viết trên mình đã thống kê và tập hợp các kiến thức cơ bản về tỉ lệ thuận và các dạng toán liên quan. Bài viết sẽ giúp các bạn cũng cố cũng như bổ sung phần kiến thức cơ bản này. Chúc các bạn học tốt.

Cùng chuyên mục:

Lăng trụ tam giác đều, định nghĩa, tính chất và bài tập

Lăng trụ tam giác đều, định nghĩa, tính chất và bài tập

Cách tính điểm xét học bạ 2024 nhanh và chính xác nhất

Cách tính điểm xét học bạ 2024 nhanh và chính xác nhất

Đường trung trực là gì? Tính chất, cách vẽ và bài tập áp dụng

Đường trung trực là gì? Tính chất, cách vẽ và bài tập áp dụng

Cách tính delta, delta phẩy và một số bài tập áp dụng

Cách tính delta, delta phẩy và một số bài tập áp dụng

20+ Đề thi toán lớp 2 học kì 2 cơ bản và nâng cao kèm đáp án

20+ Đề thi toán lớp 2 học kì 2 cơ bản và nâng cao kèm đáp án

Công thức tính thể tích khối tứ diện đều cạnh a và bài tập

Công thức tính thể tích khối tứ diện đều cạnh a và bài tập

3 Cách chứng minh hình thang cân lớp 8 và bài tập áp dụng

3 Cách chứng minh hình thang cân lớp 8 và bài tập áp dụng

Bất đẳng thức Cosi: Công thức, hệ quả và các bài tập

Bất đẳng thức Cosi: Công thức, hệ quả và các bài tập

Tổng hợp đề thi Toán lớp 4 học kì 2 cơ bản và nâng cao 2024

Tổng hợp đề thi Toán lớp 4 học kì 2 cơ bản và nâng cao 2024

Đường trung tuyến, định nghĩa, tính chất và các dạng bài tập

Đường trung tuyến, định nghĩa, tính chất và các dạng bài tập

Cách tính khoảng cách giữa 2 đường thẳng đầy đủ các dạng

Cách tính khoảng cách giữa 2 đường thẳng đầy đủ các dạng

Cách viết phương trình tiếp tuyến của đường tròn và bài tập

Cách viết phương trình tiếp tuyến của đường tròn và bài tập

Góc giữa hai đường thẳng, cách tính chuẩn và bài tập áp dụng

Góc giữa hai đường thẳng, cách tính chuẩn và bài tập áp dụng

Rút gọn biểu thức lớp 8 - 9, tổng hợp đầy đủ và bài tập

Rút gọn biểu thức lớp 8 - 9, tổng hợp đầy đủ và bài tập

Công thức tính khoảng cách đầy đủ và bài tập áp dụng

Công thức tính khoảng cách đầy đủ và bài tập áp dụng

Số phức là gì? Tính chất, cách tính và tổng hợp bài tập

Số phức là gì? Tính chất, cách tính và tổng hợp bài tập

Công thức tính diện tích hình phẳng và bài tập vận dụng

Công thức tính diện tích hình phẳng và bài tập vận dụng

Tính chất tích vô hướng, tích có hướng và bài tập liên quan

Tính chất tích vô hướng, tích có hướng và bài tập liên quan

Khái niệm tích vô hướng, tích có hướng của hai véc tơ và những tích…

Tổng hợp công thức lượng giác 9, 10, 11, 12 đầy đủ và chuẩn nhất

Tổng hợp công thức lượng giác 9, 10, 11, 12 đầy đủ và chuẩn nhất

Bảng hệ thống công thức lượng giác lớp 9, 10, 11 và 12 đầy đủ…

Công thức logarit lớp 12 cơ bản - nâng cao kèm bài tập

Công thức logarit lớp 12 cơ bản - nâng cao kèm bài tập

Tổng hợp các công thức logarit quan trọng trong chương trình đại số 12, từ…

Top